Εχουμε χάσει τη μάχη για τα ασυνόδευτα προσφυγόπουλα

«Αν υποθέσουμε ότι σε μία ημέρα έχουμε άφιξη 1.500 μεταναστών και προσφύγων, τότε στη βάρκα υπάρχουν 15-20 ασυνόδευτα ανήλικα.

Μετά την καταγραφή, την εξακρίβωση ηλικίας, την ψυχοκοινωνική υποστήριξη και τη μεταφορά τους σε ασφαλές κατάλυμα, τα παιδιά αυτά επιλέγουν να πάρουν τον δρόμο της παρανομίας και να φύγουν από τη χώρα. Ο λόγος είναι ότι μεταφέρονται σε ανοιχτές δομές φιλοξενίας, από τις οποίες μπορούν να μπουν και να βγουν όποια ώρα θέλουν. Αυτήν τη στιγμή ελάχιστα παιδιά είναι σε αυτές τις εγκαταστάσεις. Τη μάχη για τα ασυνόδευτα ανήλικα την έχουμε χάσει...», λένε στο «Εθνος της Κυριακής» ο Γιώργος Μπάκας και ο Δημήτρης Μεσσάρης από τους «Γιατρούς του Κόσμου».

Την περασμένη εβδομάδα η Europol προχώρησε στη σοκαριστική ανακοίνωση ότι 10.000 ασυνόδευτα ανήλικα αγνοούνται. Πάνω από 900.000 πρόσφυγες και μετανάστες έχουν καταφθάσει στην Ελλάδα και αν υποτεθεί ότι μόνο το 1% επρόκειτο για ασυνόδευτα ανήλικα, μια μετριοπαθής εκτίμηση, τότε μιλάμε για 9.000 παιδιά, τα οποία έχουν καταγραφεί, αλλά κανείς δεν ξέρει πού βρίσκονται.

Ο Γ. Μπάκας, κοινωνικός λειτουργός και ψυχολόγος των «Γιατρών του Κόσμου», βρίσκεται στο Κέντρο Καταγραφής και Πιστοποίησης στη Μόρια από τον Ιούλιο του 2013. Εξηγεί ότι όταν τα ασυνόδευτα ανήλικα καταφθάνουν στο νησί, βρίσκονται σε μετατραυματικό στρες και σε εξαιρετικά ευάλωτη ψυχολογική κατάσταση. «Ενα 15χρονο αγόρι από το Αφγανιστάν θεωρείται στην πατρίδα του "ενήλικος". Οπότε η οικογένειά του πληρώνει τους διακινητές για να ταξιδέψει στην ευρωπαϊκή χώρα που θέλει να πάει η οικογένεια για να ζητήσει άσυλο.




Τα παιδιά στοχοποιούνται από εγκληματικές οργανώσεις για εκμετάλλευση, η οποία συνήθως έχει να κάνει με κλοπές.

Ασυλο
Οταν το παιδί φτάσει με κάθε κόστος στη χώρα επιλογής, τότε αιτείται ασύλου και ζητάει επανένωση με την οικογένειά του, καθώς τα ασυνόδευτα ανήλικα τυγχάνουν ευνοϊκότερης μεταχείρισης. Ομως, ώσπου να προχωρήσουν οι διαδικασίες ασύλου, υπάρχει μεγάλη αναμονή, ενώ το 15χρονο αγόρι ?κουβαλάει? στους ώμους του το βάρος της οικογένειας», εξηγεί ο Γ. Μπάκας.

Σύμφωνα με τα ευρήματα των «Γιατρών του Κόσμου», τα περισσότερα ανήλικα που δεν έχουν ταξιδέψει με τους γονείς τους έχουν έρθει με διακινητές. Σε πολλές περιπτώσεις, για να εξασφαλίσουν μία θέση στη λαστιχένια βάρκα, έχουν εργαστεί στην Τουρκία για πολύ καιρό. Αλλες φορές πέφτουν θύματα κάποιου εκβιασμού από «υποτιθέμενους» θείους που βρίσκονται στην Ευρώπη.



Οι «Γιατροί του Κόσμου» έρχονται αντιμέτωποι με παιδιά που καταφθάνουν στο
νησί και βρίσκονται σε μετατραυματικό στρες και εξαιρετικά ευάλωτη ψυχολογική
κατάσταση.

Οταν τα παιδιά φτάσουν στον προορισμό, πρέπει να δουλέψουν σκληρά και για μεγάλο χρονικό διάστημα, προκειμένου να ξεπληρώσουν το «εισιτήριο». Συνήθως τα παιδιά που πέφτουν θύματα εκμετάλλευσης είναι από το Αφγανιστάν και το Πακιστάν.

«Είναι εξαιρετικά δύσκολο να διακριβωθεί αν οι ανήλικοι που περνούν από τη Μόρια διατρέχουν κίνδυνο. Τα κυκλώματα είναι εξαιρετικά ενημερωμένα και συνήθως παραπληροφορούν τα παιδιά, παροτρύνοντάς τα να μη συμμετέχουν ειλικρινώς στη διαδικασία ασύλου. Τους λένε να βρουν κάποιον μεγαλύτερο σε ηλικία, που έχει παρόμοια φυσικά χαρακτηριστικά, να μάθουν κάποιες βασικές πληροφορίες ο ένας για τον άλλον και να δηλώσουν οικογένεια, για να μας ξεγελάσουν», λέει ο γιατρός Δ. Μεσσάρης, ο οποίος εξετάζει τα ασυνόδευτα ανήλικα στη Λέσβο.

Για τους παραπάνω λόγους πρωταρχικός στόχος του κλιμακίου των «Γιατρών του Κόσμου» είναι να διακριβώσει ποια είναι η συγγενική σχέση του ατόμου που εμφανίζεται ως συνοδός του ανηλίκου. «Αν κάποιος από τους υποτιθέμενους συνοδούς δεν είναι αυτός που λέει, τότε θα έχουμε επιτρέψει να πάρει μαζί του ένας άγνωστος το ανήλικο», λέει ο Δ. Μεσσάρης.

Μολονότι τα ασυνόδευτα ανήλικα έχουν πολύ ευνοϊκότερη μεταχείριση, τα περισσότερα παιδιά δηλώνουν ότι είναι ενήλικοι, παρόλο που από την εμφάνισή τους προκύπτει ότι είναι μόλις 13 ή 14 ετών. Ο λόγος είναι ότι τα ασυνόδευτα ανήλικα μένουν περισσότερο διάστημα στο Κέντρο, περίπου 8 ημέρες, ενώ βλέπουν τους ενηλίκους με τους οποίους ταξίδεψαν να αναχωρούν. «Αισθάνονται ότι έχουν κάνει κάτι κακό και το στρες τους επιτείνεται. Προσπαθούμε να τους εξηγήσουμε ότι είναι προς όφελός τους, αλλά δεν το καταλαβαίνουν, γιατί δεν θέλουν να μείνουν στην Ελλάδα.

Μετά την καταγραφή τους μεταφέρονται σε ανοιχτές δομές φιλοξενίας και στη συνέχεια εξαφανίζονται παίρνοντας τον δρόμο προς την Ειδομένη και από εκεί προς χώρες της Κεντρικής Ευρώπης. Δεν ξέρεις πού θα καταλήξουν αυτά τα παιδιά και πότε θα ξεμείνουν από χρήματα», εξηγεί ο Γ. Μπάκας. Χωρίς χρήματα, χωρίς συνοδό τα παιδιά είναι ευάλωτα και τότε τα πλησιάζουν τα μέλη του οργανωμένου εγκλήματος.

Η διαδικασία
Ο Δ. Μεσσάρης και ο Γ. Μπάκας εξηγούν στο «Εθνος της Κυριακής» τη διαδικασία καταγραφής και εξακρίβωσης ηλικίας των ασυνόδευτων ανηλίκων. Οπως λένε, όταν φτάνουν τα παιδιά στο Κέντρο, γίνεται ένα πρώτο screening, καταγράφοντας στοιχεία και ηλικία. Αν τα προσφυγόπουλα έχουν διαβατήριο ή ταυτότητα από την οποία να προκύπτει η ηλικία, τότε μεταφέρονται στο Κέντρο Πρώτης Υποδοχής.

Οι αξιωματικοί της ΕΛ.ΑΣ. και οι εξακριβωτές της Frontex «περνούν» τα παιδιά στο «σύστημα». Συνήθως δηλώνουν μεγαλύτερη ηλικία, γιατί δεν θέλουν να μείνουν εκεί και να λάβουν άσυλο, αλλά να συνεχίσουν το ταξίδι τους. Για την εξακρίβωση ηλικίας επιλαμβάνονται και οι «Γιατροί του Κόσμου», καθώς μέσω ειδικού ερωτηματολογίου διακριβώνεται η σχέση υποτιθέμενου συνοδού - ασυνόδευτου ανηλίκου αλλά και καθορίζεται η ηλικία του παιδιού.

Η φυσική εξέταση των ανηλίκων γίνεται στο νοσοκομείο και βάσει σωματικής διάπλασης, τριχοφυΐας και άλλων χαρακτηριστικών εξακριβώνεται η ηλικία. «Στις οριακές καταστάσεις, όταν ένας πρόσφυγας είναι περίπου 18 ετών, πάντα η απόφαση είναι υπέρ του παιδιού και χαρακτηρίζεται ανήλικος, διότι είναι προς όφελός του. Θα λάβει άσυλο πολύ πιο γρήγορα και πολύ πιο εύκολα», λέει ο Δ. Μεσσάρης.

Οι δύο γιατροί έχουν περίπου 3 χρόνια στη Λέσβο, όπου αντιμετωπίζουν περιπτώσεις ασυνόδευτων ανηλίκων. Τα μάτια τους έχουν δει πολλά. Δύσκολα θα ξεχάσουν ένα 14χρονο παιδί που συνόδευε τα αδέλφια του, ένα 12χρονο και ένα 10χρονο, και ισχυριζόταν ότι είναι ο «πατέρας» τους. Το βάρος προστασίας των αδελφών του είχε πέσει στις πλάτες του σε μικρή ηλικία. «Αυτά τα παιδιά έχουν ωριμάσει πολύ γρήγορα. Εχουν χάσει όλη την αθωότητα και την παιδική τους ηλικία», λένε οι δύο γιατροί.

Τα δύο αδελφια

Oι γιατροί όμως έχουν και καλές αναμνήσεις, υποθέσεις που είχαν ευτυχή κατάληξη, όπως δύο αδέλφια που είχαν χωριστεί κατά το ταξίδι και ύστερα από μεγάλο αγώνα επανενώθηκαν και έλαβαν άσυλο στη Σουηδία...

EUROPOL
«Πλοκάμια» του οργανωμένου εγκλήματος στη διακίνηση

«Από τους ελέγχους που πραγματοποιούμε στις βάσεις δεδομένων της Europol, προκύπτει ότι μέλη εγκληματικών οργανώσεων που έχουν κατηγορηθεί για εμπορία ανθρώπων (trafficking), έχουν απλώσει τα πλοκάμια τους και στη διακίνηση μεταναστών και προσφύγων. Από τη διασταύρωση στοιχείων και φακέλων υπόπτων, βλέπουμε μετατόπιση του οργανωμένου εγκλήματος από την εμπορία ανθρώπων στην παράνομη διακίνηση».

Σ' αυτήν την αποκάλυψη προβαίνει αξιωματούχος της Europol που μίλησε στο «Εθνος της Κυριακής», μερικές ημέρες μετά την ανακοίνωση της υπηρεσίας που σόκαρε την Ευρώπη για τα 10.000 ασυνόδευτα ανήλικα που έχουν εξαφανιστεί.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει η Europol στη διάθεσή της, περίπου 270.000 άτομα, που αντιστοιχεί στο 27% των προσφύγων και μεταναστών που έφθασαν στην Ευρώπη το 2015, είναι παιδιά.

«Η υπηρεσία μας παρακινεί εντόνως τις αστυνομικές αρχές των κρατών-μελών της ΕΕ, αλλά και τις ΜΚΟ, να επαγρυπνούν για κινδύνους και να ενεργούν αναλόγως, ενημερώνοντας σε κάθε περίπτωση τη Europol. Σ' αυτό το σημείο, όλοι όσοι εμπλέκονται στη διαχείριση του Προσφυγικού και Μεταναστευτικού πρέπει να πάρουν μέτρα προκειμένου να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα της εκμετάλλευσης των ασυνόδευτων ανηλίκων», δηλώνει η ίδια πηγή.

Ομως, η «εξαφάνιση» των 10.000 παιδιών δεν σημαίνει ότι έχουν πέσει θύματα εγκληματικών οργανώσεων. Κάποια εξ αυτών ενδέχεται να έχουν επανενωθεί με συγγενείς ή τους γονείς τους. Το SOS της Europol για τα ασυνόδευτα ανήλικα οφείλεται στις συνθήκες που διαμορφώνονται.

«Από την πλευρά της υπηρεσίας, η ανησυχία έγκειται στο ότι τα ασυνόδευτα ανήλικα είναι ιδιαιτέρως ευάλωτα λόγω της ηλικίας και των καταστάσεων, και κατ' επέκταση είναι πιο εύκολο να στοχοποιηθούν από εγκληματικές οργανώσεις για εκμετάλλευση, που συνήθως έχει να κάνει με κλοπές, επαιτεία, ακόμη και σεξουαλική εκμετάλλευση», εξηγεί ο αξιωματούχος της Europol.

Οπως προκύπτει από τους ελέγχους της υπηρεσίας, ασυνόδευτα ανήλικα που έχουν καταχωρισθεί στο «σύστημα» από αστυνομικές αρχές κρατών-μελών σήμερα αγνοούνται.

Πηγή